| Ziekte-info 5 Kliermaagverwijdingssyndroom (KDS) |
|
Oorzaak
De oorzaak van de ziekte is tot op heden nog niet bekend. Er zijn als wel duidelijke aanwijzingen dat het gaat om een besmettelijke ziekte. De afwijkingen die gevonden worden bij sectie wijzen in de richting van ene virusziekte. Met de elektronenmicroscoop zijn virusdeeltjes gevonden in magen van papegaaien die doodgegaan waren. Hoewel er wel enkele virussen worden genoemd is het tot op heden nog steeds onduidelijk om welk soort virus het gaat. Het is nog niet gelukt om het virus te kweken zodat het nog moeilijk is om verder onderzoeken te doen. Verschijnselen/Symptomen De verschijnselen hebben vooral t maken met aantasting van het maagdarmkanaal en/of het zenuwstelsel. Het gaat hoofdzakelijk om ontstekingen van de zenuwen in de wand van de maag en/of de darm waarbij er verlamming van de maag of darm optreedt. Door de verlamming gaat de maag/darm verslappen en zich verwijden. Het maagdarmkanaal kan hierbij stil komen te liggen. Dezelfde ontstekingen die in de maag/darmwand worden gevonden, kunnen ook in de hersenen worden aangetroffen en bij dieren met draainek verschijnselen en/of verlammingsverschijnselen van de poten en vleugels. De meest voorkomende verschijnselen zijn: geen eetlust meer waarbij de vogels totaal vasten braken vermageren dikkere buik waarbij de maag soms goed te voelen is of waarbij de darmen sterk zijn gezwollen afwijkende ontlasting al of niet met onverteerde zaaddelen vage klachten acute sterfte De acute sterfte zien we bij die vogels waarbij de maag overvol is geraakt en het dier ofwel door shock ofwel door verhongering dood gaat met een volle maag en een darmbloeding. Door mij zijn in de praktijk ook gevallen gezien waarbij er hoofdzakelijk sprake was van een sterkte verwijding van het darmkanaal. De maag verwijding was hierbij dan niet opvallend. Bij weefselonderzoek van de darm werden afwijkingen gevonden in de zenuwen die typerend zijn voor de ziekte Het verloop van de ziekte is in bestanden onvoorspelbaar Besmettelijkheid Er zijn talloze ervaringen en beschrijvingen van de ziekte in bestanden waarbij duidelijk is dat het gaat om een besmettelijke ziekte. Er zijn bestanden waarbij enkele jaren tijd tientallen vogels sneuvelden ten gevolge van de ziekte. Er moet rekening mee gehouden worden dat vogels langdurig drager kunnen zijn. Het is aannemelijk dat vooral de ontlasting besmettelijk is. Maatregelen in besmette bestanden zoals bij alle besmettelijke (virus) ziekten moeten er verschillende maatregelen genomen worden: Laat zieke of dode vogels onderzoeken zodat er duidelijkheid is over de achtergronden van de problemen Isoleren van dieren met verschijnselen en van dieren die in contact geweest met de zieke vogels. Zelfs kan euthanasie worden overwogen. Ondersteunen van algehele conditie van de vogels door verbetering of aanpassing van de voeding. Ook kunnen ondersteunende injecties worden gegeven. Vogels bij voorkeur buiten huisvesten omdat verspreiding in binnenverblijven gemakkelijker zal kunnen verlopen dan in buitenverblijven. Kies een bodembedekking in binnenhokken waarbij het minst stofvorming zal optreden. Schelpenzand is met name ongeschikt vanwege de stofvorming en het gestuif. Binnenverblijven goed ventileren om zwevend stof te voorkomen. Een goede klimaatbeheersing is in binnenverblijven een belangrijke preventie voor problemen. Ontsmetten van voer en drinkbakjes, materialen en verblijven met bijvoorbeeld Halamid en/of Clorhexidine. Ziektes die op kds lijken Het gaat hierbij veelal om een breed scala van mogelijkheden. Allerlei ziektes kunnen verschijnselen geven waarbij de klachten verdacht kunnen zijn voor het kliermaagdilatatie syndroom. De belangrijkste ziekten die moeten worden uitgesloten zijn: bacterie en/of schimmelinfecties van het maagdarmkanaal besmettingen met maag en/of darmparasieten, vogels met veel spoelwormen of lintwormen kunnen verschijnselen vertonen die veel lijken op de ziekte Verstoppingen van het maagdarmkanaal, bijvoorbeeld, door het eten van ongewenste materialen zoals plastic of houtkrullen. vergiftigingen met zware metalen zoals lood of zink. vitamine E en selenium tekorten. Bij vogels met hersenverschijnselen, evenwichtsstoornissen en verlammingen van hun poten en vleugels is er ook een uitgebreide lijst van mogelijkheden. Vanzelfsprekend is het altijd plezierig om, bij een verdenking, een ziekte te vinden die wel goed is te behandelen en waarbij consequenties minder ingrijpend zijn. Geschiedenis Binnen de vogelgeneeskunde kennen we al vele jaren problemen van het kliermaagdilatatiesyndroom. De eerste maal is de aandoening als een specifieke ziekte onderkent in 1971. De aandoening heeft sindsdien veel namen gehad. De bekendste naam is wel het ara-vermageringssyndroom (macaw wasting disease) . De reden hiervan was dat het probleem vooral speelde bij ara's met de klacht van vermageren over een lange periode en daarna sterfte. Tegenwoordig wordt als naam gebruikt het kliermaagdilatatie syndroom (proventricular dilatation syndrome=pds). In de Engelstalige literatuur word ook als benaming gebruikt, neuropathic gastric dilatation(=ndg) neuropathic betekent dat de afwijking zich afspeelt in het zenuw stelsel. Veel papegaaiachtige kunnen door de ziekte worden aangetast. We zien de ziekte in de praktijk hoofdzakelijk bij ara's kaketoes grijzeroodstaarten, amazones en edelpapegaaien. Zuid-Amerikaanse parkieten zoals aratinga's en valkparkieten. bron: driedaagse workshop Drs. J. Hooimeijer |